Sieraden en objecten van Evert Nijland in Vernieuwd verleden

Colliers Evert Nijland op Vernieuwd verleden in CODA

Colliers Evert Nijland op Vernieuwd verleden in CODA

Op 6 maart 2016 werd in CODA (Apeldoorn) de tentoonstelling Vernieuwd verleden in sieraden van Evert Nijland en in hedendaagse kunst geopend. Tot en met 28 augustus is er werk van Evert Nijland te zien te midden van door hem geselecteerde hedendaagse in Nederland opererende beeldend kunstenaars waardoor hij zich heeft laten inspireren. Zo is er ook werk van onder meer Fiona Tan, Marc Mulders, Guido Geelen en Gésine Hackenberg. Ongewoon aan de tentoonstelling is dat het gaat om sieraden te midden van diverse andere beeldende kunsten zoals fotografie, glas, keramiek, schilderijen, video en sculptuur. Gastcurator Ward Schrijver richtte de tentoonstelling in en schreef een monografie over Nijland die gelijktijdig werd gepresenteerd.

Het werk van Nijland laat zich het beste omschrijven als eclectisch; zowel wat betreft vorm- als materiaalgebruik. Hij bedient zich van een veelheid aan vormen die soms direct afkomstig zijn uit de natuur en soms daarvan zijn afgeleid. Enkele takachtige colliers zoals Slang en Serpent (beiden uit 2009/2010) doen denken aan het werk van Terhi Tolvanen, die in 2014 een overzichtstentoonstelling had in CODA.

Nijland gebruikt onder meer glas, keramiek, zilver, hout en eeuwenoud textiel. Opvallend is dat de collecties zich vaak rondom één specifiek type sieraad concentreren. Zo heeft Nijland antiek Florentijns zijde-fluweel alleen in halssieraden verwerkt (circa 2000). In colliers paste hij verschillende soorten glas en textiel toe (2005 tot en met 2010) en gebruikte hij alleen in broches oud hout (circa 2013). In zijn meest recente armbanden paste hij leer in combinatie met glas toe. Aan ringen heeft hij zich vooralsnog niet gewaagd.

Bij de tentoonstelling is een catalogus verschenen die al even ongewoon is; zo worden afbeeldingen van sieraden van Nijland getoond óver afbeeldingen van andere (oude) kunstwerken zoals Juno van Rembrandt, een vierpas uit de bronzen deuren door Lorenzo Ghiberti van het Baptisterium te Florence en een slangenbroche van René Lalique uit de collectie Museu Calouste Gulbenkian. Vóór deze associatieve kunsthistorische verbanden met het verleden is het werk van Nijland in een neutralere context gefotografeerd.

De tentoonstelling is met liefde en oog voor detail ingericht. De sieraden en objecten van Nijland zijn slechts op één plaats in de museale ruimte rondom zichzelf geconcentreerd. Daaromheen vervolgens wordt de context van de hedendaagse Nederlandse beeldende kunsten getoond. Het werk van Nijland gaat helaas geen directe dialoog aan mét die omringende kunsten. De titel van de tentoonstelling belooft wat dat betreft meer dan dat het in werkelijkheid geeft. Wellicht dat een volgende keer dat concept wat dynamischer kan worden vormgegeven, want het is een spannend en belangrijk emancipatoir concept: sieraden geplaatst in de context van andere beeldende kunsten. De zorgvuldig ontworpen catalogus plaatst het oeuvre van Nijland met zijn opmerkelijke vormgeving wél in een ruimere internationale kunsthistorische context en biedt zo meer ruimte aan dialoog met verwante beeldende kunsten dan de tentoonstelling.

De website van Evert Nijland geeft eveneens een rijk overzicht van zijn werk door de jaren heen.

Advertenties

Klimwand CODA voor het laatst bedwongen door lenige veteraan uit sieradenland: Paul Derrez

2015 Paul Derrez Schmuck München photo-2-900x1200
Willem Hoogstede en Paul Derrez op Schmuck te München, maart 2015 (foto: Michael Collins, Chrome Yellow Books)

Hoe saai en belegen Apeldoorn voor een randstedeling mag lijken; museum CODA is vitaal en bruist op dit moment met verschillende tentoonstellingen van hedendaagse kunstenaars. Tot en met 17 januari 2016 is de tentoonstelling Paul Derrez, maker te zien, ter gelegenheid van zijn veertigjarig jubileum als kunstenaar. Daarnaast zijn er solo’s van sieraadontwerper Sophie Hanagarth en fotograaf/schilder Teun Hocks; een meer dan uitstekend alibi voor een bezoek aan Apeldoorn.

De overzichtstentoonstelling van sieraadontwerper en zilversmid Paul Derrez (1950) is meteen ook de laatste gelegenheid de originele vitrines van Herman Hertzberger (de architect van CODA) uit 2004 te zien. De 33,8 meter lange vitrine staat onder inrichters bekend als de klimwand, vanwege de beperkte toegangen en minimale bewegingsruimte en wordt om die redenen na Paul Derrez, maker gesloopt. Derrez bedwingt de klimwand dus als laatste en doet dat voor een tweede keer met een enorme lenigheid. Twee jaar eerder al toonde hij er -samen met zijn man Willem Hoogstede- zijn schatten als verzamelaar van sieraden.

De overzichtstentoonstelling is chronologisch geordend en geeft een vrijwel volledig beeld van het zo goed als tijdloze werk van Derrez als sieraadontwerper en zilversmid. De expositie begint met enige broches in zilver en natuurlijk de welbekende Wisselring (ook veertig geworden dit jaar), die bestaat uit een beugel van zilverdraad waarin telkens een andere kleur perspex kan worden geschoven. Een zeer draagbaar sieraad, dat nog steeds verkrijgbaar is.

De vormentaal van Derrez is helder -meestal geometrisch-, net zoals zijn materiaalgebruik. Zilver en perspex in vele kleuren zijn constanten. Ook paste Derrez kurk toe in zijn werk, totdat op zeker moment schuursponzen goeddeels vervaardigd van kurk uit de winkels verdwenen. Hij maakte er autonome objecten van, gebruiksvoorwerpen, verpakkingen voor sieraden én sieraden. Kort daarna werd het populaire televisieprogramma Kreatief met Kurk gelanceerd. Er schijnt geen verband te bestaan.

De sieraden van Derrez zijn aantrekkelijk voor alle geslachten, al duiken in de jaren ’90 expliciet homo-erotische sieraden op in een serie genaamd Risky business met hangers zoals Face (1994) en Bleeding heart uit 1996 (refererend aan de vele AIDS doden). Rond 2000 wordt deze mannelijkheid gecompenseerd met de zachtere zogeheten Tit-hangers gemaakt van aluminium en nylon. Ook ziet een scherp statement als de broche Pill roulette uit 2003 (verwijzend naar de partydrug- en medicijncultuur) het levenslicht.

De tentoonstelling eindigt met de kragen of colliers (zie foto) uit de vrolijke dotserie. Uit dezelfde serie komt de kleurrijke Dot-brooch die in maart dit jaar te München werd bekroond met de Herbert Hofmann-Preis vanwege onder meer het speelse optimisme.

2015 is een kroonjaar voor Derrez. Hij won -zoals gezegd- de prestigieuze Herbert Hofmann-Preis met zijn feestelijke Dot-brooch en vierde zijn veertigjarig jubileum als kunstenaar. 2016 wordt een volgend kroonjaar; dan bestaat zijn galerie, Galerie Ra (de oudste galerie gespecialiseerd in sieraden in Nederland), veertig jaar. Derrez verdient na(ast) de tentoonstelling een monument als voorvechter van (de) emancipatie (van het sieraad).

Bij de tentoonstelling is een boek verschenen: Paul Derrez, maker, sieraden & objecten 1975-2015.

Een aangepaste versie van dit bericht is eerder gepubliceerd onder de titel CODA eert sieradenontwerper Paul Derrez met expositie op Mr McCool.