Beeldenstorm & copyright

Handhaving van het huidige auteursrecht (daterend uit het begin van de twintigste eeuw) is een hedendaagse beeldenstorm op (im)materieel erfgoed; het beperkt de mensheid in de mogelijkheden tot kennisvergaring en educatie over de eigen tijd en het (recente) verleden.

Het huidige (Nederlandse, maar ook Europese en internationale) auteursrecht is onwenselijk en behoeft een grondige revisie want de wet zoals hij nu is bevordert vooral het gebrek aan kennis en inzicht in het recente verleden (ruwweg de afgelopen anderhalve eeuw) alsook de groei van het onvervulde verlangen van erven van rechthebbenden naar een dikkere portemonnee zonder daarvoor inspanning te hoeven leveren.

Handhavers (Pictoright en andere belangenorganisaties) en voorstanders (vooral erven, maar soms ook levende kunstenaars) van auteursrecht schieten bovendien zichzelf in de voet, want wie niet googlebaar is vandaag de dag -en op die manier zichtbaar of hoorbaar-, bestaat domweg niet. Erven die reproductie alleen toestaan tegen financiële vergoeding doen zichzelf maar vooral hun erflaters te kort; hun vaak torenhoge financiële eisen brengen in de huidige instant informatiesamenleving niet veel meer dan een enkeltje vergetelheid.

In plaats van auteursrechtelijk beschermd werk is er ook auteursrechtvrij werk of dat van vele anderen die wel graag zichtbaar zijn en geen been zien in het drijven en bewaken van een bij voorbaat noodlijdende winkel. Zo verschijnen er per dag circa 60 miljoen nieuwe foto’s op Facebook, en 5 miljoen op Flickr, for free!

Het Nationaal Archief heeft om die reden per 2016 de betaalmuur geslecht; een goede actie die hopelijk veel navolging krijgt. Onderhoud van de betaalmuur kostte namelijk meer dan dat het opleverde; een onhoudbaar verdienmodel dus, zoals steeds meer mensen en instellingen durven betogen.

De TED talk van Sebastiaan ter Burg bijvoorbeeld, over zijn andere (om niet te zeggen nieuwe) verdienmodel is al een paar jaar oud, maar nog immer actueel. Nog steeds volgen er hevige reacties van toehoorders als Ter Burg dit verhaal houdt, zoals recent nog op een fotografiesymposium in Paradiso.

Wil niet iedereen altijd graag (betalen voor) iets nieuws? Waarom dan betalen voor iets ouds?

Copyright op kleding & accessoires gek genoeg is al lang heel anders geregeld; zonder fotoshoots in tijdschriften geen mode natuurlijk, geen zaken, geen geld. Het verdienmodel draait om zichtbaarheid. Waarom is dat elders dan anders?

Een schrijnend voorbeeld van onvindbaarheid door handhaving van copyrights is het televisieprogramma Beeldenstorm, dat tussen 1990 en 2006 werd gepresenteerd door Henk van Os om Nederlandse televisiekijkers te interesseren voor kunst en museumbezoek. Het programma is gefinancierd met publiek geld, heeft een educatief doel en is online onvindbaar momenteel. Zelfs tegen betaling is het programma niet te bekijken. Ik kan me niet voorstellen dat de makers van het programma dit voor ogen hadden toen ze eraan werkten.

Auteursrecht; iemand die het helder uit kan leggen? Echt? Volgens mij is het tijd voor hervorming.

Auteursrecht door de ogen van een republikein

70 Jaar, + 1, dat hanteer ik -ook professioneel-, eer ik iets ‘pik’ of deel met de rest van de wereld. Blijft toch gek, vind ik, auteursrecht. Vooral na auteurs’ dood in geëmancipeerde tijden -daar leven we in, ga ik wellicht iets te hoopvol toch maar van uit-.

Als kind van een tandarts (voorheen automonteur en artsenbezoeker) heb ik (of andere nabestaanden) geen inkomsten van de werken die mijn in 2007 overleden pa heeft verricht. Terecht, me dunkt. Waarom zouden nabestaanden van kunstenaars wel inkomsten mogen ontvangen op grond van de werkzaamheden van een overleden ouder? Kunnen die nabestaanden niet zelf werken of zijn zij anderszins beperkt als gevolg van hun erflaters? Was de dood van hun ouders(s) aantoonbaar erger dan bijvoorbeeld die van de mijne? Ben je als nazaat of weduwnaar/weduwe van een kunstenaar per definitie ongeschikt eigen inkomsten te genereren? Is dat (echt?) bij wet vastgelegd? Vreemd uitgangspunt.

Auteursrecht tijdens auteursleven snap ik en kan en wil ik respecteren. Maar alles daarbuiten vind ik net zo mal en uit de tijd als willekeurig welke monarchie. Gaan we er iets aan doen?